Zamknięcie rat przed terminem – czy to się opłaca?
Kupując telewizor, pralkę czy smartfon na raty, podpisujesz z bankiem umowę rozłożoną zazwyczaj na 10, 20 lub 36 miesięcy. Często jednak zdarza się, że dzięki premii, oszczędnościom lub dodatkowym dochodom zyskujesz wolne środki i chcesz pozbyć się comiesięcznego zobowiązania.
Wielu kredytobiorców obawia się, że bank naliczy za taki krok wysokie kary lub że procedura będzie skomplikowana.
W rzeczywistości wcześniejsza spłata zakupów na raty jest nie tylko w pełni legalnym prawem każdego konsumenta, ale również doskonałym sposobem na odzyskanie części poniesionych kosztów (prowizji, opłat przygotowawczych oraz niewykorzystanych składek ubezpieczeniowych). W tym przewodniku wyjaśniamy, jak krok po kroku zamknąć kredyt ratalny i odzyskać należne pieniądze.
Jak działa wcześniejsza spłata zakupów na raty?
Zgodnie z polskim prawem, konsument ma prawo w dowolnym momencie – bez podawania przyczyny i bez zgody banku – spłacić całość lub część kredytu ratalnego przed terminem określonym w umowie.
Kluczowym aktem prawnym regulującym tę kwestię jest Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Sejm RP), a w szczególności jej art. 48 i art. 49.
Z przepisów tych wynikają trzy podstawowe zasady:
- Brak opłat karnych za spłatę: W przypadku standardowych kredytów konsumenckich (w tym zakupów ratalnych w sklepach stacjonarnych i internetowych) banki nie mogą pobierać prowizji za wcześniejsze uregulowanie długu.
- Koniec naliczania odsetek: Od dnia zaksięgowania całkowitej spłaty bank przestaje naliczać jakiekolwiek odsetki kapitałowe.
- Obowiązkowy zwrot kosztów początkowych: Jeśli umowa ratalna zawierała prowizję bankową, opłatę przygotowawczą lub ubezpieczenie, instytucja finansowa musi zwrócić Ci proporcjonalną część tych opłat za okres, o który skróciłeś umowę.
Przełomowy wyrok TSUE a zwrot prowizji
Przez lata banki odmawiały zwrotu prowizji, twierdząc, że była to opłata jednorazowa za samo udzielenie kredytu. Sytuację definitywnie zmienił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 roku (tzw. wyrok Lexitor, sprawa C-383/18).
Zgodnie z orzeczeniem TSUE, proporcjonalnemu zwrotowi podlegają wszystkie koszty, które konsument musiał ponieść przy zawieraniu umowy, niezależnie od ich nazwy w regulaminie.
Jeśli wziąłeś sprzęt na 24 raty z prowizją 600 zł, a spłacisz całość po 12 miesiącach – bank ma obowiązek zwrócić Ci dokładnie 300 zł.
| Parametr kredytu ratalnego | Spłata zgodnie z harmonogramem (24 mies.) | Wcześniejsza spłata po 12 miesiącach |
| Wartość sprzętu AGD | 3 000 zł | 3 000 zł |
| Prowizja banku | 400 zł | 400 zł (początkowo) |
| Odsetki łączne | 360 zł | 180 zł (oszczędność 180 zł) |
| Zwrot proporcjonalny prowizji | 0 zł | +200 zł (zwrot do kieszeni) |
| Łączna oszczędność klienta | 0 zł | 380 zł czystego zysku |
Procedura: jak zamknąć umowę ratalną krok po kroku?
Aby wcześniejsza spłata zakupów na raty przebiegła sprawnie i bez niedomówień, trzymaj się następujących kroków:
1. Sprawdź dokładne saldo do całkowitej spłaty
Nie wpłacaj po prostu sumy pozostałych rat z harmonogramu – harmonogram uwzględnia przyszłe odsetki, których nie musisz płacić. Zaloguj się do bankowości elektronicznej banku obsługującego raty lub zadzwoń na infolinię i poproś o wyliczenie „kwoty do całkowitego zamknięcia kredytu na dzień dzisiejszy”.
2. Wykonaj przelew z odpowiednim tytułem
Przelej wskazaną kwotę na indywidualny rachunek do spłaty rat. W tytule przelewu wpisz: „Całkowita wcześniejsza spłata kredytu ratalnego nr [NUMER_UMOWY]”.
3. Złóż dyspozycję zamknięcia i rozliczenia kosztów
Część banków rozlicza zwrot automatycznie w ciągu 14 dni, jednak najbezpieczniej jest wysłać krótkie pismo (przez panel online lub mail): „Wnoszę o ostateczne zamknięcie umowy kredytu ratalnego oraz proporcjonalny zwrot pobranej prowizji i niewykorzystanej składki ubezpieczeniowej na mój rachunek bankowy”.
4. Pobierz zaświadczenie o zamknięciu zobowiązania
Po zaksięgowaniu środków poproś bank o wystawienie bezpłatnego zaświadczenia o całkowitej spłacie kredytu. Dokument ten stanowi ostateczny dowód, że sprzęt jest w 100% Twoją własnością i bank nie rości sobie do niego żadnych praw.
Wszelkie standardy rozliczania wcześniejszych spłat oraz procedury reklamacyjne nadzoruje Rzecznik Finansowy (rf.gov.pl).
